ZAYIFLAMA İLAÇLARI KÖRLÜĞE SEBEP OLUR MU?
Ozempic, Wegovy, Mounjaro ve Zepbound gibi GLP-1 reseptör agonistlerini kullanan onlarca Amerikalı, bu ilaçların üreticilerine karşı kişisel zarar davaları açtı. Davacılar, "nonarteritik anterior iskemik optik nöropati" (NAION) olarak bilinen nadir ve ani görme kaybına yol açabilecek bir riske karşı yeterince uyarılmadıklarını iddia ediyor. ABC News'in 21 Eylül 2026 tarihli haberine göre, konu araştırmacılar ve düzenleyici kurumlar tarafından yıllardır izleniyor; ancak bugüne kadar hiçbir çalışma bu ilaçların NAION'a doğrudan neden olduğunu kanıtlamış değil.
NAION Nedir?
Mayo Clinic'ten oftalmoloji ve nöroloji profesörü Dr. John Chen'e göre NAION, 50 yaş üzeri hastalarda görülen en yaygın akut optik nöropati türü. Durum, optik sinire giden kan akışının aniden kesilmesiyle ortaya çıkıyor ve tipik olarak ağrısız, ani görme kaybıyla kendini gösteriyor. Görme kaybı genellikle kalıcı ve şu an için hastalığa özgü bir tedavi bulunmuyor.
Amerikan Oftalmoloji Akademisi (AAO) sözcüsü Dr. Raj Maturi, diyabet hastalarının GLP-1 kullanımından bağımsız olarak zaten bu duruma karşı artmış risk taşıdığını; gece boyunca düşen tansiyon ve küçük optik sinir çukurluğu gibi başka risk faktörlerinin de bulunduğunu belirtiyor.
Bilimsel Kanıtlar Ne Diyor?
Konu ilk kez 2024 yılında, Boston'daki tek bir sağlık sisteminden elde edilen verilerle JAMA Ophthalmology'de yayımlanan bir çalışmayla gündeme geldi. Çalışma, tip 2 diyabet hastası olup semaglutid (Ozempic ve Wegovy'nin etkin maddesi) reçete edilen hastalarda bu tür görme kaybı riskinin artmış olabileceğini öne sürdü.
O tarihten bu yana yapılan daha geniş çaplı çalışmalar karışık sonuçlar verdi. Bazı çalışmalar hafif bir ilişki bildirirken bazıları hiçbir korelasyon saptamadı. AAO ve Kuzey Amerika Nöro-Oftalmoloji Derneği'nin (NANOS) ortak açıklamasında şu ifade yer alıyor: çoğu çalışma semaglutid gibi GLP-1 reseptör agonisti kullanan hastalarda küçük, olası bir NAION riski artışı bildirse de bazı çalışmalar herhangi bir korelasyon saptamamış ve genel risk büyüklüğü düşük kalmaya devam ediyor.
AAO'dan Dr. Maturi bu durumu şöyle özetliyor: NAION ile GLP-1 kullanımı arasında olası bir bağlantı olduğunu düşündüren birkaç çalışma var, ancak nedensellik henüz kanıtlanmadı ve riskin nadir olduğu görülüyor.
Sayısal Veri: Avrupa'nın Risk Tahmini
Avrupa İlaç Ajansı'nın (EMA) Farmakovijilans Risk Değerlendirme Komitesi (PRAC), elindeki verilere dayanarak bu göz durumunun diyabetli GLP-1 kullanıcılarının yaklaşık her 10.000 kişiden 1'inde görülebileceğini tahmin ediyor. EMA bu değerlendirme sonucunda semaglutid içeren ürünlerin (Ozempic, Rybelsus, Wegovy) ürün bilgilerine NAION'un "çok nadir" bir yan etki olarak eklenmesine karar verdi.
Avustralya'nın Terapötik Ürünler İdaresi (TGA) de benzer şekilde, mevcut kanıtların değerlendirilmesi sonucunda GLP-1 ilaçlarını kullananlarda bu nadir görme bozukluğuna karşı olası artmış risk uyarısının ürün bilgilerine eklenmesini istedi.
ABD'de Durum Farklı: FDA Henüz Etiket Değişikliği Yapmadı
Amerika Birleşik Devletleri'nde tablo farklı. Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), üreticilerden NAION'u özel bir risk olarak etiketlerinde listelemelerini şu an için talep etmiyor. FDA'nın Sentinel Initiative'i kapsamında, GLP-1 ilaçları ile NAION arasındaki olası güvenlik sinyalini bilimsel olarak değerlendirmeyi amaçlayan bir inceleme sürüyor. FDA sözcüsü ABC News'e yaptığı açıklamada, kurumun ilaç ürünlerinin pazarlama sonrası güvenliğini rutin olarak izlediğini, çeşitli kaynaklardan güvenlik sinyalleri tespit ettiğini, mevcut verileri değerlendirdiğini ve gerektiğinde düzenleyici önlemler aldığını belirtti.
Bu noktada altını çizmek gerekir: güvenlik sinyalleri her zaman gerçek bir risk olarak doğrulanmıyor ve olası her yan etki doğrudan ilacın kendisinden kaynaklanmıyor. FDA onaylı ilaçlar piyasaya çıkmadan önce sıkı klinik denemelerden geçiyor ve pazarlama sonrası güvenlik sürekli izleniyor; ancak ABD ile Avrupa ve Avustralya düzenleyicileri arasındaki bu etiketleme farkı, aynı bilimsel veri setinin farklı düzenleyici çerçevelerde farklı sonuçlara yol açabildiğini gösteren çarpıcı bir örnek.
Üretici Firmaların Pozisyonu
Ozempic ve Wegovy'nin üreticisi Novo Nordisk, tüm advers olay bildirimlerini ciddiye aldıklarını belirterek ABD'de açılan kişisel zarar davalarının dayanaksız olduğunu savunuyor ve davalara karşı kendilerini güçlü şekilde savunacaklarını açıklıyor. Şirket, hasta güvenliğine bağlı kalarak GLP-1 ürünlerinin güvenlik profilini sürekli izlediğini ve ortaya çıkacak yeni güvenlik verilerinin düzenleyici gerekliliklere uygun şekilde değerlendirileceğini ifade ediyor.
Zepbound ve Mounjaro'nun üreticisi Lilly ise hasta güvenliğinin öncelikleri olduğunu, tüm ilaçları için güvenlik bilgilerini FDA'ya düzenli olarak izleyip raporladıklarını, rutin güvenlik değerlendirme süreçlerinin bir parçası olarak düzenleyicilerle olası güvenlik konuları hakkında görüşmeler yürüttüklerini ve oftalmolojik sorunlarla ilgili veriler dahil olmak üzere verileri incelemeye devam edeceklerini belirtiyor.
Hastalar İçin Pratik Öneriler
Mayo Clinic'ten Dr. Chen, bu olası riskin çoğu hastanın GLP-1 ilaçlarını doktor tavsiyesiyle kullanmasını engellemesi gerektiğini düşünmediğini, ancak bir gözünde daha önce NAION geçirmiş hastaların riski doktorlarıyla daha yakından değerlendirmesi gerektiğini vurguluyor. Chen'in ifadesiyle: GLP-1 ilaçlarının diyabet, kalp hastalığı ve ciddi obeziteye yardımcı olduğu biliniyor; bu nedenle hastaların doktorlarına danışmadan ilaçlarını bırakmaları istenmiyor, ancak ani ve ağrısız görme kaybı yaşayan kişilerin bir göz doktoruna görünmesi gerekiyor.
Dr. Maturi de benzer şekilde, herhangi bir semptom yaşamayan ve halihazırda semaglutid kullanan hastaların tedavilerine talimatlara uygun şekilde devam etmeleri, soru ve endişelerini birinci basamak hekimleriyle paylaşmaları gerektiğini belirtiyor.
Uzmanlar ayrıca, tedavi edilmeyen diyabet ve obezitenin kendisinin de göz sağlığı açısından kanıtlanmış riskler taşıdığının unutulmaması gerektiğini hatırlatıyor.
Hastalar ve hekimler için pratik sonuç açık: GLP-1 tedavisi alan ve ani, ağrısız tek taraflı görme kaybı yaşayan hastalar derhal göz muayenesine yönlendirilmeli; ancak mevcut kanıtlar, kanıtlanmış faydaları olan bu tedavilerin doktor gözetimi olmadan kesilmesini haklı çıkaracak düzeyde değil.
Kaynak: ABC News, "What GLP-1 users should know about the potential risk of a rare type of vision loss," Dr. Jade Cobern, 21 Eylül 2026; JAMA Ophthalmology (2024); Avrupa İlaç Ajansı (EMA) PRAC değerlendirmesi; Avustralya Terapötik Ürünler İdaresi (TGA); Amerikan Oftalmoloji Akademisi (AAO) ve Kuzey Amerika Nöro-Oftalmoloji Derneği (NANOS) ortak açıklaması; FDA Sentinel Initiative.