B12 EKSİKLİĞİ SALGINI MI, B12 TESTİ SALGINI MI?
https://australianprescriber.tg.org.au/articles/vitamin-B12-deficiency-testing-and-treatment.html?mc_cid=997b17d3a5&mc_eid=1842ac39d3
Her Düşük B12 Sonucu Hastalık Anlamına Gelmiyor
Son yıllarda vitamin B12 eksikliği neredeyse modern tıbbın yeni salgınlarından biri haline geldi. Sosyal medyada, wellness kliniklerinde ve bazı özel sağlık merkezlerinde yorgunluğun, unutkanlığın, depresyonun, kilo almanın, saç dökülmesinin ve hatta yaşlanmanın bile B12 eksikliğine bağlandığı görülüyor. Birçok kişi herhangi bir belirti olmaksızın düzenli olarak B12 düzeylerini ölçtürüyor, bazıları ise yalnızca laboratuvar sonucuna bakılarak ömür boyu B12 tedavisine başlıyor.
Ancak Australian Prescriber'da yayımlanan güncel bir derleme bu yaklaşımın önemli ölçüde hatalı olabileceğini ortaya koyuyor. Yazarlara göre günümüzde B12 eksikliğinin en büyük sorunlarından biri eksikliğin kendisi değil, yanlış test isteme ve yanlış yorumlama alışkanlığıdır.
B12 Eksikliğini Gösteren Tek Bir Kesin Test Yok
Toplumda yaygın inanışın aksine B12 eksikliğini kesin olarak gösteren tek bir laboratuvar testi bulunmamaktadır. Serum B12 düzeyi düşük olabilir ancak kişi gerçekten eksik olmayabilir. Tam tersine bazı kişilerde serum B12 düzeyi normal görünmesine rağmen klinik olarak anlamlı eksiklik bulunabilir. Bu nedenle uzmanlar laboratuvar sonuçlarının mutlaka klinik belirtiler ve risk faktörleri ile birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Makalenin en dikkat çekici mesajlarından biri şudur: "Laboratuvar sonucu tek başına tanı koydurmaz."
Kimlerde B12 Eksikliği Daha Sık Görülüyor?
Gerçek B12 eksikliği en sık şu gruplarda görülmektedir:
- İleri yaşlılar
- Vegan ve katı vejetaryenler
- Pernisiyöz anemisi olanlar
- Otoimmün gastriti bulunanlar
- Çölyak hastaları
- Crohn hastaları
- Mide ameliyatı geçirenler
- Uzun süre metformin kullanan diyabet hastaları
- Uzun süre proton pompa inhibitörü kullanan kişiler
Bu risk gruplarında B12 eksikliği ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmektedir.
Yorgunluk Her Zaman B12 Eksikliği Değildir
Günümüzde birçok kişi yalnızca halsizlik veya yorgunluk nedeniyle B12 testi yaptırmaktadır.
Oysa yorgunluk;
- depresyon,
- uyku bozukluğu,
- demir eksikliği,
- kronik enfeksiyonlar,
- tiroit hastalıkları,
- kalp hastalıkları,
- yaşam tarzı sorunları
gibi çok farklı nedenlerden kaynaklanabilir.
Bu nedenle her yorgunluk yakınmasının B12 eksikliği olarak değerlendirilmesi ciddi yanlış tanılara yol açabilir.
Asıl Tehlike Nörolojik Bulgular
B12 eksikliğinin en korkulan sonuçları nörolojik hasarlardır.
Bunlar arasında:
- el ve ayaklarda uyuşma,
- karıncalanma,
- denge bozukluğu,
- yürüme güçlüğü,
- hafıza sorunları,
- bilişsel gerileme
yer almaktadır.
Bazı hastalarda nörolojik belirtiler kansızlık gelişmeden önce ortaya çıkabilir. Bu nedenle özellikle açıklanamayan nörolojik yakınmaları olan kişilerde B12 eksikliği mutlaka akılda tutulmalıdır.
Her Düşük Sonuç İğne Gerektirir mi?
B12 eksikliği denildiğinde birçok kişinin aklına hemen enjeksiyon gelir.
Oysa son yıllarda yapılan çalışmalar, birçok hastada yüksek doz oral B12 tedavisinin de etkili olabileceğini göstermektedir. Özellikle emilim sorunu olmayan bireylerde ağızdan tedavi başarılı sonuçlar verebilmektedir.
Bu nedenle "B12 düşük çıktı, hemen iğne başlayalım" yaklaşımı her zaman doğru değildir.
Wellness Endüstrisinin Yeni Gözdesi: B12
Son yıllarda bazı anti-aging merkezleri ve wellness klinikleri B12 enjeksiyonlarını adeta gençlik iksiri gibi pazarlamaktadır.
Enerji artışı.
Yağ yakımı.
Performans yükselmesi.
Zihinsel berraklık.
Bağışıklık güçlenmesi.
Bu iddiaların önemli bölümü sağlıklı ve B12 eksikliği olmayan kişiler için güçlü bilimsel kanıtlarla desteklenmemektedir.
Gerçek B12 eksikliği olan hastalarda tedavi son derece önemlidir.
Ancak eksikliği olmayan bireylerde rutin enjeksiyonların mucizevi etkileri olduğuna dair güçlü kanıtlar bulunmamaktadır.
Sonuç
B12 eksikliği ciddi bir tıbbi problemdir. Ancak günümüzde asıl sorunlardan biri eksikliğin kendisi kadar aşırı tanı ve aşırı test isteme eğilimidir. B12 düzeyleri laboratuvar kağıdındaki bir sayıdan ibaret değildir. Sonuçlar mutlaka hastanın öyküsü, risk faktörleri, fizik muayenesi ve diğer laboratuvar bulguları ile birlikte değerlendirilmelidir.
Belki de B12 konusunda sorulması gereken ilk soru şudur: "B12 düzeyi kaç?" değil, "Bu hastada gerçekten B12 eksikliği var mı?"