Rekabet Kurulu'ndan Teva'ya Soruşturma
Rekabet Kurulu, dünyanın en büyük jenerik ilaç üreticisi Teva hakkında, patent sistemini stratejik amaçla kullanarak ve rakip ürünler hakkında sağlık otoritelerine yanıltıcı bilgi vererek jenerik rekabetini kısıtladığı iddiasıyla soruşturma başlattı. Dosya, Avrupa Komisyonu'nun Teva'ya kestiği 503 milyon dolarlık Copaxone cezasının Türkiye'deki bir yansıması gibi duruyor.
Rekabet Kurulu, 06.08.2026 tarih ve 26-28/804-M sayılı kararıyla Teva İlaçları Sanayi ve Ticaret AŞ hakkında soruşturma açtı. Soruşturma, Teva İlaçları San. ve Tic. AŞ, Teva Pharmaceuticals Europe B.V. ve Teva Pharmaceutical Industries Ltd'den oluşan ekonomik bütünlüğü kapsıyor. Karar geçtiğimiz hafta Kurumun kendi internet sitesinde duyuruldu.
Rekabet Kurumu'nun internet sitesinde yayımlanan duyuruya göre Kurul, Teva'nın bölünmüş patent prosedürlerini stratejik amaçlı kullanarak ve rakip ürünlerin etkinliği ve güvenliğine ilişkin sağlık otoriteleri nezdinde yanıltıcı imaj yaratarak jenerik rekabetini kısıtlayıcı eylemlerde bulunup bulunmadığını, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 6. maddesi çerçevesinde araştıracağını bildirdi. Soruşturma kapsamında, Teva'nın temel molekül patentinin koruma süresi dolduktan sonra üretim usulü ve dozaj rejimine yönelik yaptığı bölünmüş patent başvuruları ile bu patentlerle bağlantılı geri çekme uygulamalarının eşdeğer ilaç rekabetini kısıtlayıcı nitelikte olup olmadığı değerlendirilecek.
Aynı Senaryo, İkinci Sahne
STAT News'in Pharmalot köşesinde Ed Silverman'ın aktardığına göre, Teva'nın konuya ilişkin açıklaması dikkat çekici: şirket, bu soruşturmanın Avrupa Komisyonu'nun iki yıl önce sonuçlandırdığı bir incelemeyle benzer olduğunu belirtiyor. O dosyada Teva, multipl skleroz ilacı Copaxone'un rekabetini geciktirdiği gerekçesiyle 503 milyon dolar para cezasına çarptırılmıştı; karar hâlâ Avrupa Adalet Divanı'nda temyiz aşamasında. Yani Türkiye'deki soruşturma, aynı şirketin aynı tür davranışıyla ilgili, farklı bir coğrafyada açılmış ikinci bir dosya.
Ön Raporun Sayfalarından Gerçek Bir Dosyaya
Bu soruşturma, Rekabet Kurumu'nun birkaç hafta önce yayımladığı 225 sayfalık İlaç Sektörü İncelemesi Ön Raporu'nda anlatılan “patent kümeleri” ve “bölünmüş patent” başlıklarının teoriden pratiğe geçtiği ilk somut örneklerden biri. O raporda, bir patentin farklı unsurlarının (kimyasal bileşim, üretim yöntemi, dozaj rejimi gibi) ayrı ayrı ve zaman içinde art arda patentlenerek koruma süresinin fiilen uzatılması, rekabeti geciktiren bir mekanizma olarak tarif edilmişti; ama Türkiye'ye özgü örnekler o raporda isimsiz kalmıştı. Teva soruşturması, aynı mekanizmanın artık isimli ve somut bir vaka olarak inceleme konusu yapıldığını gösteriyor.
Soruşturmanın sonucu, hem eşdeğer ilaç üreticilerinin pazara giriş hızını hem de Türkiye'nin patent mevzuatının rekabet hukuku çerçevesinde nasıl yorumlanacağını doğrudan etkileyecek. Teva'nın Avrupa'daki emsal dosyası hâlâ temyizde olduğu için, iki soruşturmanın seyri önümüzdeki dönemde birbirine paralel izlenmeye değer.
Kaynak: Rekabet Kurumu, “Investigation launched on TEVA” duyurusu, rekabet.gov.tr